Alexanderkerk, Rotterdam
In de naoorlogse Rotterdamse wijk Het Lage Land staat de Alexanderkerk, een belangrijke ontmoetingsplek in de wijk. Het is een typische kerk uit de jaren ’60; weids en modernistisch van opzet en met een opvallend puntdak. De kerk voldoet niet meer aan de bouwfysische en programmatische eisen van de huidige tijd. Om de kerkfunctie ook in de toekomst te behouden, wordt het verouderde kerkgebouw herontwikkeld. Het karakteristieke kerkdak zal behouden blijven.
Het Lage Land
Het Lage Land is één van de naoorlogse uitbreidingswijken van de stad, mede ontworpen door Lotte Stam Beese en onderdeel van de grootschalige ontwikkeling na de Tweede Wereldoorlog. De naoorlogse wijken werden opgezet naar de ‘tuinstadgedachte’, met als centraal idee om uitbreidingen van steden te groeperen als een soort stedelijke dorpen met daarin een kern met algemene voorzieningen. De kerk, geopend in 1967, werd ontworpen door de architecten B. en W. Lengkeek
Baken
De kerk fungeert als een baken in de wijk. Het kenmerkende hoge zadeldak, dat lijkt te zweven op de laagbouw van donkergroene geglazuurde baksteen, is vanuit verschillende hoeken in de buurt zichtbaar en vormt daarmee een helder herkennings- en oriëntatiepunt. Ook maatschappelijk is het een belangrijk punt in de wijk, waar wekelijks verschillende gemeenschappen samenkomen, eten wordt uitgedeeld en de kerkdiensten plaatsvinden. Aan de straatzijde is een bijzonder glas-in-beton kunstwerk te zien van Johan Verheij.
Sloop voorkomen
Om de kerkfunctie ook in de toekomst te behouden, wordt het verouderde kerkgebouw herontwikkeld. In het verleden zijn er meerdere plannen voor de kerk gemaakt, die uitgingen van sloop-nieuwbouw. De gemeente stuurde aan op een onderzoek naar kwaliteiten van het post ’65 erfgoed en vroeg om een scenariostudie naar alternatieve mogelijkheden voor de plek, waarbij het kerkgebouw (deels) behouden zou kunnen worden. Onderdeel van de haalbaarheid, is de verdichting van de locatie met zorgstudio’s voor de Leliegroep, die erheen zal verhuizen vanuit de naastliggende Burcht.
Scenario’s
In opdracht van en samen met Maas wijkontwikkeling hebben we verschillende scenario’s onderzocht die ook financieel zijn doorgerekend. Het scenario waar alle partijen zich goed in kunnen vinden combineert het beste van verschillende werelden. De kerkfunctie zal verkleind worden tot het grondvlak onder het grote dak. Op de plaats van de resterende laagbouw komt een nieuw kerkplein aan de Duikerstraat. Het verpleeghuis komt naast de kerk, in een nieuw gebouw aan de Spingerstraat. De donkergroene bakstenen laagbouw verbindt de verschillende volumes met elkaar. Het glas-in-beton kunstwerk blijft in zijn geheel behouden.
Plein voor de Wijk
In deze nieuwe opzet wordt de oorspronkelijke architectuur van de modernistische platte koek (de laagbouw) met daarop losse volumes (kerkdak en verpleeghuis), gevierd. De nieuwe kerkzaal zal gevormd worden in het grote kerkdak, waarbij de verticale ramen deels zichtbaar blijven. Het glas-in-beton kunstwerk komt goed tot zijn recht. En waar de kerk eerst nog met haar rug naar de wijk gekeerd stond, verschijnt nu een mooi plein. Zowel kerk als Leliegroep krijgen de hoofdentree aan het Kerkplein, waarmee het plein ook echt een plek zal worden van samenkomst en ontmoeting. De kerk blijft als maatschappelijk, cultureel en ruimtelijk baken haar functie voor de wijk behouden.
De herontwikkeling van de kerk is deel van de gemeentelijke pilot ‘Ontwikkelaar aan Zet’.
Opdrachtgever: Maas Wijkontwikkeling, Alexanderkerk
Team: Marjolein van Eig, Melvin van den Houdt, Veerle Reintjes, Daniel van der Woude
Pdf Bouwhistorisch Onderzoek
